Sự khác biệt giữa J và P (Đánh giá và Nhận thức) là cặp đôi dễ bị bỏ qua nhất trong bốn khía cạnh của MBTI, nhưng lại có tác động lớn nhất đến cuộc sống hàng ngày. Điều J và P mô tả không phải là “bạn có khả năng phán đoán hay không”, mà là bạn thích “ổn định” hay “cởi mở” khi đối mặt với thế giới bên ngoài .
1. J và P là viết tắt của từ gì?
Chiều thứ tư của MBTI mô tả lối sống của một người đối mặt với thế giới bên ngoài :
- J (Phán xét) : Thích lối sống có kế hoạch, có tổ chức và có mục đích.
- P (Nhận thức) : Thích lối sống linh hoạt, cởi mở và có sự lựa chọn.
Nói một cách đơn giản: J thích “ổn định” còn P thích “gặp lại”.
2. So sánh sự khác biệt cốt lõi giữa J và P
| Kích thước | J (phán xét) | P (nhận thức) |
|---|---|---|
| kế hoạch điều trị | Thích lập kế hoạch trước và thực hiện theo kế hoạch | Thích duy trì sự linh hoạt và thích ứng với những thay đổi |
| Xử lý thời hạn | Hoàn thành trước và để lại phần đệm | Chỉ bùng nổ khi deadline đang đến gần và tận hưởng áp lực |
| xử lý các lựa chọn | Đưa ra quyết định càng nhanh càng tốt và giảm bớt các lựa chọn | Luôn cởi mở và tận hưởng quá trình khám phá |
| Xử lý các thay đổi | Sẽ khó chịu nếu kế hoạch bị gián đoạn | Sự thay đổi kế hoạch làm tôi phấn khích |
| Trạng thái máy tính để bàn | Phân loại gọn gàng, rõ ràng | “Trật tự hỗn loạn”, dễ dàng tiếp cận |
3. Ví dụ cụ thể: lên kế hoạch cho một chuyến đi
Giả sử có hai người đang lên kế hoạch cho một chuyến đi:
- Những người hình chữ J sẽ đặt trước chuyến bay, khách sạn, hành trình và liệt kê rõ ràng mình sẽ đi đâu, ăn gì và rời đi lúc mấy giờ mỗi ngày. TA có được cảm giác an toàn vì “kế hoạch đã được xác nhận”.
- Những người thuộc loại P chỉ có thể đặt vé máy bay và khách sạn cho đêm đầu tiên và chờ phần còn lại khi họ đến địa phương. TA có được niềm vui từ “khả năng bảo tồn”.
Hãy vui vẻ dù bằng cách nào. Loại J không cứng nhắc và loại P không vô kỷ luật , nhưng phản ứng mặc định của họ trước sự không chắc chắn là khác nhau.
4. Sự khác biệt giữa J và P trong đời sống hàng ngày
4.1 Cách làm việc
Những người loại J thích ranh giới nhiệm vụ rõ ràng, thời hạn rõ ràng và kết quả có thể đo lường được . TA sẽ phân chia nhiệm vụ và lịch trình khi bắt đầu dự án.
Những người loại P thích tốc độ làm việc linh hoạt và không gian giải pháp cởi mở . TA có thể khám phá nhiều hướng trước, bùng nổ khi thời hạn đến gần và thường tạo ra kết quả đáng kinh ngạc dưới áp lực.
4.2 Ra quyết định
Người loại J có xu hướng đưa ra quyết định nhanh chóng và giảm thiểu các lựa chọn của họ . TA cảm thấy “có quá nhiều lựa chọn thật mệt mỏi” và cảm thấy nhẹ nhõm sau khi đưa ra quyết định.
Những người thuộc loại P có xu hướng để ngỏ các lựa chọn của mình và tận hưởng quá trình khám phá . TA cảm thấy rằng “nếu quyết định quá sớm, bạn sẽ bỏ lỡ những cơ hội tốt hơn”. Sau khi đưa ra quyết định, bạn cũng có thể nghĩ đến việc “điều gì sẽ xảy ra nếu bạn chọn một quyết định khác”.
4.3 Đối mặt với những thay đổi
Những người loại J sẽ cảm thấy lo lắng khi kế hoạch của họ bị gián đoạn và cần phải lên kế hoạch lại . TA cần “sự chắc chắn mới” để cảm thấy thoải mái.
Những người thuộc loại P có thể trở nên hào hứng và cảm thấy thú vị khi kế hoạch của họ bị gián đoạn. TA tận hưởng cảm giác phấn khích do việc “chơi tại chỗ” mang lại.
5. J và P không phải là 'có tổ chức và không có tổ chức'
Một quan niệm sai lầm phổ biến là loại J là người có tổ chức và loại P là người vô tổ chức . Tuyên bố này là không chính xác.
- Tổ chức của những người hình chữ J là bên ngoài và có thể nhìn thấy được : bàn làm việc ngăn nắp, kế hoạch rõ ràng và lịch trình dày đặc.
- Cách tổ chức của người loại P mang tính nội bộ và tiềm ẩn : anh ấy hoặc cô ấy có thể có một màn hình lộn xộn, nhưng anh ấy có thể tìm thấy mọi thứ mình cần ngay lập tức; anh ấy hoặc cô ấy có thể không có kế hoạch, nhưng anh ấy có một bản đồ rõ ràng trong đầu.
Tổ chức không chỉ có ở loại J, nó chỉ có những hình thức khác nhau.
6. Làm thế nào để đánh giá xem bạn thích J hay P?
Hãy tự hỏi mình một vài câu hỏi:
- Trước khi đi du lịch, bạn thích đặt trước mọi thứ hay đợi đến khi đến nơi ?
- Đối mặt với một nhiệm vụ có thời hạn trong hai tuần, bạn muốn chia nhỏ nó ra ngay bây giờ và bắt đầu càng sớm càng tốt hay đặt nó sang một bên và tập trung vào nó sau ?
- Trên máy tính để bàn, album ảnh trên thiết bị di động và thư mục trên máy tính, bạn muốn được phân loại rõ ràng và tìm thấy chúng bất cứ lúc nào hay chúng lộn xộn và có trật tự và có thể được tìm thấy bằng cảm giác ?
Nếu cái trước là phổ biến, bạn thích J hơn; nếu cái sau là phổ biến, bạn thích P hơn.
Lưu ý : J và P là sở thích về lối sống , không phải khả năng. Người hình chữ P có thể lên kế hoạch cực kỳ chăm chỉ khi cần thiết, còn người hình chữ J cũng có thể hoàn toàn thư giãn trong kỳ nghỉ. Tùy chọn mô tả 'trạng thái mặc định', không phải 'trạng thái duy nhất'.
7. Loại tính cách J và loại P là gì?
Trong số 16 loại tính cách MBTI:
- Tính cách loại J (chữ cái thứ tư là J): INTJ, ENTJ, INFJ, ENFJ, ISTJ, ESTJ, ISFJ, ESFJ
- Tính cách loại P (chữ cái thứ tư là P): INTP, ENTP, INFP, ENFP, ISTP, ESTP, ISFP, ESFP
Nếu bạn muốn biết các đặc điểm cụ thể của một loại nhất định, bạn có thể xem trang diễn giải loại tương ứng:
- Phân tích tính cách kiến trúc sư INTJ
- Phân tích tính cách logic INTP
- Phân tích tính cách kỹ sư hậu cần ISTJ
- Phân tích tính cách của Tổng Giám đốc ESTJ
8. Bạn muốn xác nhận bạn là J hay P?
Làm bài kiểm tra tính cách MBTI loại 16 miễn phí:
- Bài kiểm tra MBTI cấp tốc gồm 12 câu hỏi : khoảng 3 phút
- Đánh giá MBTI tiêu chuẩn gồm 93 câu hỏi : khoảng 15 phút
- Bài kiểm tra MBTI đầy đủ 200 câu hỏi : khoảng 30 phút
9. Đọc thêm
- Sự khác biệt giữa S và N trong MBTI: So sánh hoàn chỉnh giữa cảm giác thực và trực giác
- Sự khác biệt giữa T và F trong MBTI: So sánh hoàn chỉnh giữa suy nghĩ và cảm nhận
- Sự khác biệt giữa E và I trên MBTI: So sánh hoàn chỉnh giữa hướng ngoại và hướng nội
Lưu ý : MBTI là công cụ phân loại tính cách. Kết quả chỉ mang tính chất tự tìm hiểu, tham khảo và không cấu thành chẩn đoán tâm lý chuyên nghiệp, tư vấn y tế hay hướng dẫn nghề nghiệp.