Trong số bốn khía cạnh của MBTI, sự khác biệt giữa S và N (Cảm giác và Trực giác) là cặp đôi dễ bị hiểu lầm nhất. Nhiều người biết rằng họ thuộc 'loại S' hoặc 'loại N', nhưng họ không thể giải thích được sự khác biệt giữa hai kiểu nhận thức này.
Bài viết này sử dụng các ví dụ cụ thể để giải thích sự khác biệt giữa S và N, giúp bạn xác định mình thích bên nào hơn và giúp bạn hiểu những người xung quanh “suy nghĩ hoàn toàn khác với bạn”.
1. S và N là viết tắt của từ gì?
Khía cạnh thứ hai của MBTI mô tả cách một người tiếp nhận thông tin :
- S (Cảm giác) : Tập trung vào thông tin cụ thể được cảm nhận trực tiếp qua năm giác quan - sự kiện, chi tiết, dữ liệu và thực tế hiện tại.
- N (Trực giác) : Chú ý đến các mô hình, kết nối, khả năng và xu hướng tương lai đằng sau thông tin - khái niệm trừu tượng, ẩn dụ, cảm hứng.
Nói một cách đơn giản: S nhìn “là gì”, N nhìn “có thể là gì”.
2. So sánh sự khác biệt cốt lõi giữa S và N
| Kích thước | S (ý nghĩa thực sự) | N (trực giác) |
|---|---|---|
| tập trung | sự kiện cụ thể, chi tiết, hiện tại | Mô hình tổng thể, khả năng, tương lai |
| sự biểu lộ | cụ thể, theo nghĩa đen, từng bước một | trừu tượng, nhảy, sử dụng phép ẩn dụ |
| nguồn đáng tin cậy | kinh nghiệm, số liệu thực tế | Trực giác, cảm hứng, lý thuyết |
| sở thích học tập | Thực hành thực tế, từng bước một | Tìm hiểu framework trước rồi điền thông tin chi tiết |
| đối mặt với những điều mới | Đầu tiên chúng ta hãy xem nó là gì và sử dụng nó như thế nào | Đầu tiên hãy nghĩ xem nó có thể trở thành gì |
3. Ví dụ cụ thể: nhìn thấy một cái cây
Giả sử có hai người cùng nhìn thấy một cái cây:
- Người có hình chữ S sẽ nói: “Đây là cây sung, lá năm thùy, vỏ màu xanh xám, cao khoảng bảy tám mét”. - TA đang mô tả một sự việc có thể quan sát được trực tiếp .
- Người thuộc nhóm N sẽ nói: “Cây này làm tôi nhớ đến cuộc đời và thời gian. Nó đã đứng ở đây được bao lâu rồi? Đã trải qua bao nhiêu thế hệ rồi?” - TA đang mô tả các mối liên kết và khả năng được tạo ra bởi cây này .
Không có câu trả lời đúng hay sai cho cả hai câu trả lời, chúng chỉ khác nhau ở đường dẫn xử lý thông tin mặc định .
4. Sự khác biệt giữa S và N trong đời sống hàng ngày
4.1 Phương thức liên lạc
Người hình chữ S thích giao tiếp cụ thể, rõ ràng và từng bước một . Nếu bạn nói “Gặp anh ở quán cà phê lúc ba giờ chiều”, anh ấy/cô ấy sẽ cảm thấy thoải mái; nếu bạn nói 'chúng ta hãy tìm thời gian để trò chuyện', anh ấy/cô ấy sẽ hỏi 'cụ thể là khi nào'.
Những người thuộc loại N thích giao tiếp cởi mở và giàu trí tưởng tượng . Nếu bạn nói, 'Chúng ta hãy nói chuyện một lúc nào đó,' anh ấy hoặc cô ấy sẽ bắt đầu suy nghĩ, 'Chúng ta nên nói chuyện theo hướng nào? Khả năng là gì?'; nếu bạn nói: “Chúng ta gặp nhau ở cửa quán cà phê lúc ba giờ chiều nhé”, có thể anh ấy/cô ấy sẽ nghĩ: “Tại sao chúng ta phải quyết tâm như vậy?”
4.2 Ra quyết định
Những người thuộc loại S có xu hướng đưa ra quyết định dựa trên kinh nghiệm trước đó và dữ liệu thực tế . TA sẽ hỏi: 'Các tình huống tương tự trước đây được xử lý như thế nào? Hiện tại có thông tin cụ thể nào?'
Những người thuộc loại N có xu hướng đưa ra quyết định dựa trên những khả năng trong tương lai và một bức tranh tổng thể . TA sẽ hỏi: “Lựa chọn này sẽ đưa tôi đến đâu? Nó có phù hợp với hướng đi mà tôi mong muốn không?”
4.3 Phong cách làm việc
Người hình chữ S giỏi thực hiện, kiểm soát chi tiết và tối ưu hóa quy trình . TA có thể làm điều gì đó một cách ổn định, tỉ mỉ và có thể nhân rộng.
Người loại N giỏi lên ý tưởng, phán đoán định hướng và có những đột phá mang tính đổi mới . TA có thể nhìn thấy những cơ hội mà người khác chưa nhìn thấy và đề xuất những khả năng mới.
5. S và N không phải về khả năng mà là sự khác biệt về sở thích.
Một quan niệm sai lầm phổ biến là loại N “thông minh hơn” hoặc “sâu sắc hơn” loại S. Điều này là sai.
- Người loại S có ưu điểm bẩm sinh trong khả năng quan sát, thực hiện và nắm bắt thực tế ;
- Người thuộc nhóm N có lợi thế bẩm sinh về trí tưởng tượng, tư duy trừu tượng và tầm nhìn sâu sắc về tương lai .
Một xã hội lành mạnh cần có hai loại người. Chỉ có S mà không có N sẽ thiếu sự đổi mới và định hướng; chỉ N không có S sẽ thiếu phần triển khai và chi tiết.
6. Làm thế nào để đánh giá xem bạn thích S hay N?
Hãy tự hỏi mình một vài câu hỏi:
- Khi nhớ lại một chuyến đi, bạn có nhiều khả năng nhớ những địa điểm cụ thể mà bạn đã đến, những gì bạn đã ăn, những người bạn đã gặp hay những cảm xúc và ý nghĩa mà bạn có vào thời điểm đó cũng như những thay đổi mà nó mang lại cho bạn ?
- Khi ai đó mô tả một kế hoạch mới cho bạn, phản ứng đầu tiên của bạn là hỏi 'làm thế nào để thực hiện nó một cách cụ thể' hay bạn sẽ nghĩ 'có thể có những cách khác để thực hiện kế hoạch này' ?
- Bạn có thích làm một việc đến mức tối đa hay khám phá nhiều khả năng cùng một lúc không?
Nếu cái trước là phổ biến, bạn thích S hơn; nếu cái sau là phổ biến, bạn thích N hơn.
LƯU Ý : Hầu hết mọi người không hoàn toàn là S hoặc N mà nằm ở đâu đó trên quang phổ. MBTI đo lường xu hướng chứ không phải sự phân loại tuyệt đối.
7. Tính cách loại S và loại N là gì?
Trong số 16 loại tính cách MBTI:
- Tính cách loại S (chữ cái thứ hai là S): ISTJ, ISFJ, ESTJ, ESFJ, ISTP, ISFP, ESTP, ESFP
- Tính cách loại N (chữ cái thứ 2 là N): INTJ, INTP, ENTJ, ENTP, INFJ, INFP, ENFJ, ENFP
Nếu bạn muốn biết các đặc điểm cụ thể của một loại nhất định, bạn có thể kiểm tra trang giải thích loại tương ứng:
- Phân tích tính cách kỹ sư hậu cần ISTJ
- Phân tích tính cách người giám hộ ISFJ
- Phân tích tính cách kiến trúc sư INTJ
- Phân tích tính cách hòa giải viên INFP
8. Bạn muốn xác nhận mình là S hay N?
Làm bài kiểm tra tính cách MBTI 16 loại miễn phí. Kết quả kiểm tra sẽ cho thấy xu hướng của bạn đối với kích thước S/N:
- Bài kiểm tra MBTI cấp tốc 12 câu hỏi : khoảng 3 phút, hiểu nhanh về xu hướng bốn chiều
- 93 câu hỏi trắc nghiệm MBTI phiên bản chuẩn : khoảng 15 phút, có kết quả ổn định hơn
- Bài kiểm tra MBTI đầy đủ 200 câu hỏi : khoảng 30 phút, đánh giá chuyên sâu 8 chức năng nhận thức
9. Đọc thêm
- Sự khác biệt giữa T và F trong MBTI: So sánh hoàn chỉnh giữa suy nghĩ và cảm nhận
- Sự khác biệt giữa J và P trên MBTI: So sánh hoàn chỉnh về Phán đoán và Nhận thức
- Sự khác biệt giữa E và I trên MBTI: So sánh hoàn chỉnh giữa hướng ngoại và hướng nội
Lưu ý : MBTI là công cụ phân loại tính cách. Kết quả chỉ mang tính chất tự tìm hiểu, tham khảo và không cấu thành chẩn đoán tâm lý chuyên nghiệp, tư vấn y tế hay hướng dẫn nghề nghiệp.